Jakiś czas temu popełniłem artykuł, w którym starałem się estymować przyszłość. Jak wiadomo, trochę się od tego czasu zmieniło. Strajki w USA zostały po raz kolejny zawieszone, tym razem na pół roku. Kryzys izraelsko – palestyński także (przynajmniej na papierze) został tymczasowo powstrzymany. Niemniej 2025 rok będzie rokiem pełnym wyzwań. Nie sposób też nie wspomnieć o burzliwym, 2024 roku. Ciekawi jak wyglądał i – być może – będzie wyglądać transport morski? Zapraszam do lektury!
Transport morski: polskie i bałtyckie terminale w 2024
W 2024 roku bałtyckie porty morskie odnotowały wzrost przeładunków kontenerowych o ponad 8%, osiągając łącznie 10,75 mln TEU. To oznacza wzrost o ponad 800 tys. TEU w porównaniu z rokiem poprzednim. Mimo to, wynik ten pozostaje niższy niż w latach przed pandemią i konfliktem na Ukrainie.
Polskie porty również zanotowały znaczące wzrosty (źródło):
- Port Gdańsk: 2 248 723 TEU, wzrost o 9,68%
- Port Gdynia: 946 769 TEU, wzrost o 8,34%
- Porty Szczecin i Świnoujście: 75 292 TEU, wzrost o 11,39%
Gdański terminal Baltic Hub obsłużył 2 242 401 TEU w 2024 roku, co świadczy o jego rosnącym znaczeniu w regionie.
Wzrost przeładunków na Bałtyku wskazuje na ożywienie gospodarcze w regionie oraz adaptację do nowych szlaków handlowych, zwłaszcza w kontekście zmian geopolitycznych. Jednak globalne wyzwania, takie jak przeciążenia portów i konflikty zbrojne, wpływają na dynamikę transportu morskiego. Przykładowo, ataki rebeliantów Huti w rejonie Morza Czerwonego w 2024 roku spowodowały wzrost stawek frachtowych oraz konieczność zmiany tras żeglugowych, co wpłynęło na globalne łańcuchy dostaw.
Czarne chmury nad Baltic Hub?
Czy decyzja Maersk o wycofaniu bezpośrednich połączeń kontenerowych z Azji do Gdańska może wpłynąć na działalność Baltic Hub? Maersk przekierował swoje operacje do innych europejskich portów, takich jak Bremerhaven, Felixstowe, Rotterdam i Hamburg, skąd kontenery będą transportowane mniejszymi statkami feederowymi.
Perspektywy rozwoju Baltic Hub pozostają obiecujące. W 2024 roku terminal osiągnął rekordowe przeładunki, obsługując 2 242 401 TEU, co stanowi wzrost o 191 588 TEU (źródło) w porównaniu z rokiem poprzednim (nieoficjalnie szacuje się, że w 2024 obsłużono około 300 000 TEU kontenerów należących do duńskiego giganta – opracowanie własne).
Inni armatorzy, w tym MSC oraz azjatycka grupa COSCO, uruchamiają nowe bezpośrednie połączenia oceaniczne do Gdańska. Przykładowo, MSC wprowadza serwisy ALBATROS (łączący Chiny i Koreę przez Singapur) oraz BRITANNIA (łączący Chiny i Wietnam przez Sri Lankę). Dzięki temu, tygodniowa liczba serwisów oceanicznych obsługujących Gdańsk wzrośnie z trzech do czterech.
Dodatkowo, planowane na 2025 rok oddanie do użytku trzeciego terminalu kontenerowego w Baltic Hub zwiększy jego zdolności przeładunkowe, czyniąc go jeszcze bardziej atrakcyjnym dla globalnych przewoźników. W 2024 roku Port Gdańsk odnotował rekordowy zysk netto w wysokości 551 753 848 zł (źródło), co świadczy o jego rosnącym znaczeniu w regionie.
Podsumowując, mimo wycofania bezpośrednich połączeń Maersk i Hapag-Lloyd do Gdańska, Baltic Hub ma solidne podstawy do dalszego rozwoju dzięki współpracy z innymi armatorami oraz inwestycjom infrastrukturalnym.
Globalny transport morski. Trendy i wyzwania
Globalny handel morski w 2024 roku osiągnął wartość blisko 33 bilionów dolarów, co stanowi kluczowy element międzynarodowej gospodarki. Prognozy wskazują, że w 2025 roku wartość ta wzrośnie do około 34 bilionów dolarów (źródło), choć dynamika wzrostu jest nieregularna w zależności od regionu i gałęzi gospodarki.
Na globalnym rynku transportu morskiego obserwuje się jednak kilka kluczowych trendów i wyzwań:
- Spadek popytu w Europie – Europejski import wciąż pozostaje na stosunkowo niskim poziomie, głównie ze względu na wysokie koszty energii, utrzymującą się inflację oraz niepewność gospodarczą.
- Przeciążenie portów w Azji – W Chinach oraz innych azjatyckich krajach eksportujących, wzrost przeładunków powoduje wydłużenie czasu oczekiwania na odprawy w portach i wpływa na ogólną płynność globalnych łańcuchów dostaw.
- Rosnące napięcia geopolityczne – Konsekwencje konfliktów w Europie Wschodniej oraz napięcia w rejonie Morza Południowochińskiego wpływają na niestabilność globalnych szlaków handlowych.
- Ataki rebeliantów Huti na Morzu Czerwonym – Sytuacja w rejonie cieśniny Bab al-Mandab w 2024 roku zmusiła wielu przewoźników do przekierowania statków wokół Przylądka Dobrej Nadziei. Teoretycznie zawieszenie broni zostało podpisane, niemniej armatorzy – mając na celu bezpieczeństwo załóg, towarów i statków – nadal będą omijać Zatokę Adeńską.
Obecna sytuacja na rynku transportu morskiego wpływa negatywnie na cele związane z redukcją emisji CO₂. Kluczowe wyzwania ekologiczne obejmują:
- Wzrost emisji CO₂ z powodu wydłużonych tras – Omijanie Morza Czerwonego oraz problemy z przepustowością Kanału Panamskiego spowodowały zwiększenie długości szlaków handlowych, co prowadzi do wyższego zużycia paliwa i większej emisji gazów cieplarnianych.
- Opóźnienia we wdrażaniu zielonych technologii – Wysokie koszty przejścia na paliwa alternatywne, takie jak metanol czy LNG, sprawiają, że armatorzy ostrożnie podejmują decyzje inwestycyjne. Niektóre firmy, jak Maersk i CMA CGM, aktywnie rozwijają statki z napędem niskoemisyjnym, ale skala wdrożeń pozostaje ograniczona.
- Wymogi IMO 2024 i dalsze regulacje – Wprowadzone przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) przepisy dotyczące redukcji emisji siarki i CO₂ wymuszają na armatorach stosowanie droższych, ekologicznych paliw, co wpływa na rentowność przewozów.
- Alternatywne szlaki i logistyka – Niektóre firmy transportowe zaczynają przenosić część ładunków na transport kolejowy lub żeglugę śródlądową, co może przyspieszyć zmiany w strukturze globalnych łańcuchów dostaw.
Globalny transport morski w 2024 i 2025 roku przechodził i przechodzić będzie poważne zmiany, wynikające zarówno z napięć geopolitycznych, jak i regulacji środowiskowych. Najważniejsze trendy to:
- Wzrost wartości handlu morskiego, choć jego dynamika różni się w zależności od regionu.
- Przekierowywanie tras z powodu zagrożeń na Morzu Czerwonym i problemów infrastrukturalnych.
- Rosnące koszty transportu i przeciążenia portów, wpływające na terminy dostaw.
- Zmiany w strategiach armatorów, w tym nowe alianse i rozwój floty niskoemisyjnej.
- Wzrost emisji CO₂, co jest sprzeczne z celami dekarbonizacji transportu.
Dalszy rozwój globalnej logistyki morskiej będzie uzależniony od adaptacji do nowych wyzwań oraz skutecznej implementacji technologii ograniczających emisje i zwiększających efektywność operacyjną.
Transport morski a globalny handel
W 2024 roku transport morski obsłużył ponad 12,35 miliarda ton ładunków, co stanowi znaczną część globalnego handlu. Prognozy na 2025 rok wskazują na wzrost o ponad 2%. Rozwój portów, automatyzacja terminali oraz wdrażanie nowoczesnych technologii, takich jak systemy ICT, AI i VR, zwiększają efektywność operacyjną. Jednakże, z rosnącą digitalizacją wiąże się zwiększone ryzyko cyberataków i zagrożeń dla infrastruktury krytycznej.
Wzrost wartości handlu niesie ze sobą zwiększone zagrożenia dla portów. Coraz częstsze stają się cyberataki na systemy zarządzania terminalami. Dodatkowo, floty cieni oraz statki przewożące strategiczne i niebezpieczne ładunki mogą być celem ataków terrorystycznych, co stanowi poważne wyzwanie dla bezpieczeństwa portów.
Zakłócenia na głównych szlakach żeglugowych, takich jak Morze Czerwone czy Kanał Panamski, utrudniały funkcjonowanie portów w pierwszej połowie 2024 roku. Mimo to operatorzy terminali zdołali opanować sytuację, a globalne łańcuchy dostaw zaczęły się stabilizować. Wzrost importu w krajach rozwiniętych o 3% w trzecim kwartale 2024 roku oraz zwiększenie eksportu o 2% wpłynęły na intensyfikację pracy terminali przeładunkowych.
Prognozy na 2025 rok przewidują kontynuację wzrostu w handlu międzynarodowym, zwłaszcza w regionie Azji i Pacyfiku. Wietnam planuje 6-procentowy wzrost eksportu do wartości 405 miliardów USD. Indie dążą do osiągnięcia poziomu 800 miliardów USD w eksporcie, a Korea Południowa spodziewa się rekordowych nadwyżek handlowych. Niemniej jednak, potencjalne zmiany w polityce handlowej USA mogą wpłynąć na globalne łańcuchy dostaw i działalność portów.
Transport morski nie lubi spokoju
W 2024 roku żegluga kontenerowa odnotowała znaczące zyski, głównie dzięki zakłóceniom na głównych szlakach morskich, które wpłynęły na wzrost stawek frachtowych. Ataki Huti na Morzu Czerwonym oraz ograniczenia przepustowości Kanału Panamskiego zmusiły przewoźników do wydłużenia tras, co zwiększyło popyt na przestrzeń ładunkową i podniosło ceny transportu. Według danych Shipco, w trzecim kwartale 2024 roku przewieziono rekordowe 47 mln TEU, co stanowi wzrost o 2% w porównaniu z poprzednim szczytem z 2021 roku. Przychody z frachtu wzrosły o 52,5% rok do roku, a zyski przewoźników osiągnęły około 27 mld USD w trzecim kwartale, co oznacza wzrost o 164% w porównaniu z drugim kwartałem (źródło).
Jednak perspektywy na 2025 rok pozostają niepewne. Operatorzy zamówili rekordową liczbę nowych statków kontenerowych, co może prowadzić do nadpodaży i spadku stawek frachtowych. Według prognoz Bimco, do 2026 roku podaż w żegludze kontenerowej wzrośnie o 46%, podczas gdy wolumen ładunków zwiększy się jedynie o 22%. Dodatkowo, potencjalne zmiany w polityce handlowej USA mogą wpłynąć na globalne łańcuchy dostaw, zwiększając niepewność na rynku. W obliczu tych wyzwań, przewoźnicy będą musieli elastycznie dostosowywać się do zmieniających się warunków rynkowych, aby utrzymać rentowność w nadchodzących latach.
Podsumowanie.
Transport morski w 2024 roku odnotował znaczący wzrost, szczególnie w rejonie Bałtyku, gdzie rosnące przeładunki wskazują na ożywienie gospodarcze i zmiany w globalnych łańcuchach dostaw. Globalny handel morski osiągnął wartość 33 bilionów USD, a przewidywany wzrost do 34 bilionów USD w 2025 roku potwierdza rosnącą rolę żeglugi w światowej gospodarce. Jednakże, branża stoi przed wieloma wyzwaniami, takimi jak zakłócenia szlaków handlowych, napięcia geopolityczne oraz ryzyko nadpodaży statków, co może wpłynąć na rentowność operatorów logistycznych i armatorów.
Niepewność na 2025 rok dotyczy także wpływu nowych regulacji środowiskowych i dekarbonizacji transportu, które wymuszają inwestycje w nowoczesne, bardziej ekologiczne jednostki. Pomimo tych wyzwań, region Bałtyku pozostaje kluczowym obszarem wzrostu, a polskie porty, w tym Baltic Hub, mają szansę na dalszy rozwój dzięki strategicznym inwestycjom i rosnącemu znaczeniu alternatywnych szlaków handlowych.
Jak Twoja firma przygotowuje się na nadchodzące zmiany w globalnym transporcie morskim? Czy jesteście gotowi na wyzwania związane z geopolityką, dekarbonizacją i automatyzacją? Podziel się swoimi spostrzeżeniami w komentarzach na LinkedIn i dołącz do dyskusji o przyszłości logistyki morskiej! 
